-    Các nhà khoa học Hội Nước và Môi trường TP Hồ Chí Minh đã thành công trong việc xử lý nước rỉ rác bằng giải pháp "cánh đồng tưới" và "cánh đồng lọc".

-    Giải pháp này là tận dụng diện tích đất tại bãi chôn lấp để trồng cây có giá trị kinh tế cao như cỏ Vetiver, cỏ voi, cỏ singnal hoặc cây dầu mè. Cách làm này vừa giúp tận dụng được đất của các bãi chôn lấp rác để làm kinh tế, vừa kết hợp tận dụng xử lý nước rỉ rác để làm nguồn nước tưới dinh dưỡng cho cây, nên giải quyết được vấn đề ô nhiễm môi trường.

-    Các loại cây nhóm nghiên cứu chọn lựa đều có khả năng chịu được nước rỉ rác có độ ô nhiễm cao, có khả năng làm giảm nồng độ ô nhiễm. Nguồn nước rỉ rác đậm đặc có nồng độ các chất ô nhiễm cao sau khi được pha loãng với tỷ lệ 10% để tưới vào cây đã được cây hấp thụ và xử lý bằng phương pháp phát triển tự nhiên cho ra chất lượng nước thải đạt tiêu chuẩn loại A. Kết quả cho thấy NH3, phốt-pho và mùi hôi đều được xử lý rất tốt và đơn giản. Chẳng hạn, với cỏ Vetiver, bộ rễ của cây chứa nhiều vi khuẩn và nấm có khả năng xử lý chất thải gây ô nhiễm môi trường. Nhờ vậy mà cây có thể mọc nhanh trên những vùng đất nghèo dinh dưỡng hoặc đất bị nhiễm độc kim loại nặng trong những điều kiện khắc nghiệt như hạn hán, sương muối, nước mặn, nước hóa chất, độc chất. Tương tự, với loại cây dầu mè cũng có thể sinh trưởng và phát triển trong môi trường ô nhiễm. Trên thực tế, loại cây trên đã được trồng thử nghiệm cải tạo môi trường bị nhiễm độc đi-ô-xin tại Huế và tại Cần Thơ. Hơn thế nữa, phương pháp này còn đem lại lợi ích kinh tế cao. Theo tính toán sơ bộ, với công nghệ này có thể xử lý 500 m3/ngày nước rỉ rác, chi phí xử lý chỉ khoảng 8.000 đồng/m3 nước rỉ rác - rất rẻ so với giá 30.000 đồng/m3 hiện nay theo tính toán của các nhà khoa học.

“Cánh đồng tưới” và “cánh đồng lọc” là hai công nghệ độc lập nhau. Tuy nhiên, trong một số điều kiện cụ thể, hai công nghệ này được kết hợp với nhau thành một dây chuyền nối tiếp. Công nghệ cánh đồng tưới (trồng cây có thu hoạch sản phẩm) và cánh đồng lọc (trồng cây không thu hoạch sản phẩm) sử dụng thực vật để xử lý nước thải dựa trên nguyên lý mỗi loại thực vật có hệ vi sinh vật riêng, có thể xử lý các chất hữu cơ trong tự nhiên để hình thành chất khoáng đạt yêu cầu hấp thụ của cây trồng. Qua bộ rễ, phản ứng đồng hóa của thực vật có thể xử lý các chất ô nhiễm có trong nước. Ngoài ra, qua bộ lá, thực vật còn có thể xử lý được khí thải, mùi hôi và khí CO2 có trong nước thải. Thường thì "cánh đồng lọc" hỗ trợ "cánh đồng tưới" khi tới thời kỳ giảm tưới, hoặc là nơi "chế biến" đất nghèo thành đất giàu dinh dưỡng. So với các hệ thống nhân tạo, việc xử lý nước thải bằng công nghệ này cần ít năng lượng hơn do chỉ cần vận chuyển và tưới nước thải lên đất, trong khi xử lý nước thải bằng các biện pháp nhân tạo cần năng lượng để vận chuyển, khuấy trộn, sục khí, bơm hoàn lưu nước thải và bùn... Do ít sử dụng các thiết bị cơ khí, việc vận hành và bảo quản hệ thống xử lý nước thải bằng cánh đồng lọc dễ dàng và ít tốn kém hơn.

-     Theo TS Trần Minh Chí, Viện trưởng Viện Kỹ thuật nhiệt đới và bảo vệ môi trường, nếu kết hợp được cả hai mô hình là xử lý bằng phương pháp hóa lý và xử lý sơ bộ các chất ô nhiễm đạt mức độ nhất định; sau đó chuyển toàn bộ lượng nước thải này sang pha loãng để tưới cho các loại cây trên, thì hiệu quả xử lý nước rỉ rác triệt để hơn rất nhiều. Và chắc chắn, nước rỉ rác không còn là mối quan ngại đối với bất kỳ nhà đầu tư cũng như cộng đồng dân cư sống gần khu vực bãi chôn lấp rác.

Cẩm Bình